1. Ana Sayfa
  2. Otizm Spektrum
  3. Gelin 2dk Konuşalım: GAPS Diyeti ve Otizm

Gelin 2dk Konuşalım: GAPS Diyeti ve Otizm


Ön Söz

Daha önceki yazımda Otizm ve Beslenme Tedavisinden bahsetmiştim o yazıya ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz. Bugünkü konumuz GAPS Diyeti ve Otizm, GAPS diyeti Dr. Natasha Campbell-McBride’in otizmli oğlunu tedavi etme amaçlı geliştirdiği bir diyet programıdır. Beslenme tedavisi yazımdan daha ayrıntılı olarak bugün spesifik bir diyet türü olan GAPS Diyetinden bahsedeceğim, yazı sonunda otizmli bireylerde GAPS diyetinin faydasını size aktarmayı planlıyorum umarım bu yazım açık ve anlaşır bir dille olur. Keyifli okumalar

GAPS ve GAPS Diyeti Nedir?

Fruit salad
GAPS diyetinde işlenmiş hazır gıdalara yer verilmez, meyveler ağırlıklıdır.

Öncelik şu soruya açıklık getirelim GAPS nedir? GAPS terimi, Gut and Psychology Syndrome (bağırsak ve psikoloji sendromu) anlamına gelmektedir. GAPS ise bağırsak sağlığının genel fiziksel ve zihinsel sağlıkla bağlantılı olduğu görüşünü izler. Bu teoride, bağırsak sağlığının iyileştirilmesi diğer sağlık koşullarını iyileştirebilir. GAPS diyetini tasarlayan Dr. Natasha Campbell-McBride, yetersiz beslenmenin ve artan bağırsak geçirgenliğinin birçok psikolojik, nörolojik ve davranışsal problemden sorumlu olduğunu söyler. GAPS diyetinin özünde, insanlar sindirimi zor olan ve bağırsak florasına zarar verebilecek yiyeceklerden kaçınırlar. Onları, bağırsakların iyileşmesine yardımcı olan, besin yönünden zengin gıdalar ile değiştirirler.

Biyoloji ve beslenme uzmanı olan Natasha Campbell-McBride oğluna “otizm” tanısı konulmasından sonra araştırmalar yapmaya başlamış ve GAPS tedavi yöntemini geliştirmiştir. Bu tedavi yönteminde bağırsakları temizlemeyi amaçlayan Campbell-McBride, problemli davranış, öfke nöbetleri, yeme bozuklukları gibi otizmli çocuklarda birden fazla problemi çözmeyi amaçlamıştır. Dr. Campbell-McBride,’in üç yaşındaki oğluna bu diyeti uyguladıktan sonra olumlu sonuçlar alması üzerine bu çalışmayı kliniğinde 10.000 otizmli çocuk üzerinde uygulamış ve olumlu sonuçlar almıştır.

GAPS’e göre, sağlıksız bir bağırsak, zararlı bakterilerin ve toksinlerin kan dolaşımına geçmesine izin verir, bu da beyne gider ve beynin çalışmasına müdahale eder. Teori, bağırsaklara zarar veren gıdaların elimine edilmesinin otizm spektrum bozukluğu (OSB), dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve disleksi gibi durumların tedavisinde yardımcı olabileceğini söylüyor.

GAPS Diyeti ve Otizm

OSB’li olan çocukların neredeyse tamamı yemek konusunda seçici ve son derece sınırlı yiyeceklerden oluşan beslenme rutinlerine sahiptirler. Çoğu gıdayı reddedip genellikle kahvaltılık gevrek, pasta, bisküvi, cips, muz, şeker, ekmek, pirinç gibi nişastalı ve şekerli yiyecekleri tercih ederler. OSB olan çocuklar genellikle ishal ve kabızlık sorunları yaşarlar ve dışkılarında sindirilmemiş yiyecekler net bir şekilde görülebilir. Dışkılarındaki farklılıklar aileler ve hekimler tarafından rahatlıkla fark edilmektedir. Bunların yanı sıra şişkinlik ve gaz sorunları da eşlik etmektedir. Birçok OSB olan çocuk gece yarısı çığlık atarak uyanmakta ve anne babalar sorunun ne olduğunu dahi anlamamaktadır. Çocuk gazın bir kısmından kurtulduğunda ya da gaz bağırsakta yer değiştirdiğinde sancı da geçici olarak kayboluyor.

10.000'nin üstünde otizmli çocukla yapılan çalışmada GAPS diyetinin olumlu etkileri görülmüştür.
10.000’nin üstünde otizmli çocukla yapılan çalışmada GAPS diyetinin olumlu etkileri görülmüştür.

En yoğun mikrop kolonisi sindirim sisteminde yaşar. Sağlıklı bir yetişkin bireyin bağırsaklarında yaklaşık olarak 1,5-2 kg bakteri (Campbell-McBride, 2008) bulunur ve bunların arasında faydalı ve zararlı olanları vardır. Her gün vücuda alınan mikro organizmalar, kimyasallı ve toksik yiyeceklerden bizleri sindirim yolu boyunca kaplanmış olan bakteri tabakası korumaktadır. Bizleri koruyan bakteri tabakasının zarar görmesi durumunda ise korumasız kalırız. OSB olan bireylerin bağırsak floralarının sağlıklı olmadığı ve bağırsakta emilemeyen maddeler beyne kan yoluyla giderek beyinde toksinlenmeye neden olmaktadır.

Bu toksinlemelerden sonra problemli davranışlar, otizmdeki klasik belirtiler ve nörolojik belirtiler ortaya çıkmaktadır. GAPS’lı bireylerde amaç bu toksinlenmeyi önlemek ve bağırsak florasını tamir edip GAPS’lı bireylerin sağlıklı bağırsaklara kavuşmasını sağlamaktır. GAPS’lı bireyler yüksek oranda toksik bireylerdir. Bu toksinler sindirim sisteminden dolayı oluşur ve bu yüzden tedavi için kişinin sindirim sistemine odaklanılmalıdır (Aktaran: Erdener, 2019: 15).

GAPS Diyetinde Amaç Nedir?

Gaps diyetinde amaç, kişiyi toksinlerden arındırmak ve beynin üzerindeki toksik sis yapısını kaldırarak beyni doğru ve düzgün çalışmasını sağlamaktır. Bunun için birinci olarak, sindirim yolunu temizleyerek iyileştirmek ikincisi ise, bireyin vücudundaki farklı dokularda bulunana toksinleri temizlemektir. Üç ana bölümden oluşan GAPS Diyeti: Giriş Diyeti, Tam GAPS Diyeti ve GAPS Diyetinden Çıkış aşamalarından oluşmaktadır.

6 aşamadan oluşan giriş diyetinde psikolojik ve fizyolojik hastalık semptomları giriş diyetinin ilk aşamalarında ortadan kalkmaya başlar. Giriş Diyeti, bağırsak astarı için faydalı bol miktarda besleyici maddeler içeren amino asitler, jelatin, glikozaminler, yağlar, vitaminler, mineraller, vb. yani bağırsak astarını meydana getiren tüm maddelerden oluşur. Diyette bir sonraki aşamaya geçmek için ağrının veya ishalin dinmesini beklemek gerekir. Bazı gıdaları diyete, bireyin hassasiyetine göre bu programda belirtilenden daha sonra eklemeniz gerekebilir.

Bireyin başlıca sindirim sorunları giderildikten sonra Tam GAPS Diyetine geçilir. Tam GAPS Diyetinde bağırsak florası tamamen dengelenir ve psikolojik, fizyolojik semptomlar tamamen ortadan kalkar. Tam GAPS Diyeti yaklaşık iki yıl boyunca uygulanır. GAPS Diyetinden çıkışta ise, bağırsak florası, duvarı ve epitel dokusu tamamen iyileşmiş durumda olur ve GAPS diyetinden çıkılır.

Bu yazıda GAPS Diyetinin otizmde rolünün anlaşılması hedeflenmiştir. Bu yazıyı esas alıp herhangi bir diyet programına girmeden önce mutlaka bir beslenme uzmanına danışın, yazı sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Yorum Yap
Yazı Kaynakları
GAPS Diyetinin Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi-Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Journal of Ahmet Kelesoglu Education Faculty (JAKEF) Cilt.1; Sayı.1; 2019 E-ISSN:2687-1750
Bu yazıya tepkiniz ne oldu?

Yazar Hakkında

Merhaba ben Odyolog, Floortime Terapisti Hakan Akyol. Burada websitemde normal ve anormal gelişim gösteren 0-6 yaş çocukların işitme, dil ve konuşma gelişimleri hakkında içerikler paylaşıyorum bana akyolhakan50@gmail.com üzerinden ulaşabilirsiniz.

Yorum Yap